پرسیار // ئایا پرسیار کردنی دوو فریشتەی ناو گۆڕ گشتی یە لەھەموو کەسێک دەکرێت چ کافر بێت یان موسلمان ، وە ئومەتەکانی تریش ؟
وەڵام // زانایان دەڵێن ئەم پرسیار کردنەی دوو فریشتە لە کافر و موسلمان و ئەم ئومەتە و ئومەتەکانی پێشتر دەکرێت کە ئەمە وتەی ڕاستە .
محمد عبدالرحمان الخمیس خوا بیپارێزێت دەفەرمووێت : (( پرسیار کردنی دوو فریشتەکان گشتی یە ھەر کەسێک بمرێت لە مرۆڤ :
جیاوازی ھەیە لەنێوان زانایان سێ وتە ھەیە :
یەکەم : ھەندێک زانا بۆ ئەوە چوون پرسیار کردنی ئەم دوو فریشتەیە تایبەتە بەم ئومەتە .
دووەم : وتراوە گشتی یە ئەم ئومەتە و ئومەتەکانی تریش دەگرێتەوە .
سێیەم : ھەندێک زانا وەستاون لەم بابەتە .
بەڵگەکانی ئەوانەی دەڵێن تایبەتە بەم ئومەتە :
(١) پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( إن هذه الأمة تبتلي في قبورها )) وفي رواية : تسئل ، ماناکەی ئەوە دەگەیەنێت ئومەتەکانی پێشتر تاقی ناکرێنەوە و لەناو گۆڕ پرسیاریان لێ ناکرێ .
(٢) پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( أوحي إلي تفتنون في قبوركم )) ، دەڵێن : خطاب لە پێغەمبەرەوە بەڵگەیە تایبەتە بەم ئومەتە .
ئەوانەی دەڵێن پرسیار کردنەکە گشتی یە ئەم ئومەتە و ئومەتەکانی تریش دەگرێتەوە ، بەڵگەکانیان ئەمانە :
(١) خوای گەورە دەفەرمووێت : (( يثبت الله الذين ءامنوا بالقول الثابت في الحياة الدنيا وفي الأخرة )) [ إبراهيم : ٢٧ ] ، ئەم دەقە گشتی یە ، ئومەتی محمد و ئومەتەکانی تر دەگرێتەوە .
(٢) پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( إن العبد المؤمن : .... وإن العبد الكافر ... ))
ئەوانەی وەستاون ، لەبەرئەوە وەستاون چونکە ھیچ بەڵگەی صحیح نەھاتوون سەبارەت بەم بابەتە ، ئەم بابەتەش نازانرێت ئیلا بە ڕێگای شەرع نەبێت .
وتەی ھەلبژێردراو : پرسیار کردنی دوو فریشتەکان گشتی یە ، ئومەتی محمد و ئومەتەکانی تر دەگرێتەوە ، لەبەر عمومی ئایەت و ئەثەر ، سەبارەت بە بەڵگەی ئەوانەی دەڵێن تایبەتە بەم ئومەتە کە بەڵگەیان دوو فەرموودە بوو ، بەڵگەیان مفھومی فەرموودە بوو ، ئەم مفھومە ئەم عمومە تایبەت ناکات . )) التوضیحات الجلیة ج٣ لاپەڕە ١٣١ - ١٣٢
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Www.ferdaws.net