سەردێری پرسیار: ئەگەر دایکێک موچەی خانەنشێنی خۆی وەربگرێت و موچەی شەهیدانەی هاوسەرەکەی وەربگرێت و لێی زیاد بێت و پاشەکەوتی بکات ... پاشان شەهیدانەی هاوسەرەکەی ئەوەی پاشەکەوتی دەکات دابەشی بکات بەسەر کوڕەکانی بە نایەکسانی، ئایا ئەم دابەشکردنە دادگەری تێدایە؟ ئایا ئەم دایکە گوناح بار دەبێت؟ ئایا ئەگەر پێی نەڵێین گوناح بار دەبین؟

بەرواری دانان: 2023-08-15 کۆدی پرسیار: 3042

پرسیار:

پرسیار: ئەگەر دایکێک موچەی خانەنشێنی خۆی وەربگرێت و موچەی شەهیدانەی هاوسەرەکەی وەربگرێت و لێی زیاد بێت و پاشەکەوتی بکات ... پاشان شەهیدانەی هاوسەرەکەی ئەوەی پاشەکەوتی دەکات دابەشی بکات بەسەر کوڕەکانی بە نایەکسانی، ئایا ئەم دابەشکردنە دادگەری تێدایە؟ ئایا ئەم دایکە گوناح بار دەبێت؟ ئایا ئەگەر پێی نەڵێین گوناح بار دەبین؟

دەقی وەڵام:

وەڵام: زانایان سەبارەت بەمە دەڵێن:

١ـ جیاوازی نییە لەنێوان زانایان کە سوننەتە دادپەروەری بکەی لە نێوان مناڵەکان و باش نییە جیاوازی بکەیت لەنێوانیان. (المغني) لابن قدامە (٥/٦٦٦).

٢ـ جیاوازی هەیە لەنێوان زانایان ئایا حەڕامە جیاوازی بکەی و واجبە دادپەروەری بکەی یان نە، وتەی ڕاست ئەوەیە واجبە دادپەروەری بکەیت لەنێوان مناڵەکان مەگەر ھۆکار ھەبێت دەتوانیت جیاوازی بکات لەسەر وتەی ھەندێک زانا، کە ئەمە وتەیەکە لە وتەکانی ئەحمەد و ابن تیمییە و ابن قدامە یە. (الغني) لابن قدامە (٨/٢٥٨)،(الانصاف) (٧/١٣٩)، (مجموعە الفتاوی) لابن تیمیە (٣١/٢٩٥).

٣ـ دایکیش وەک باوک وایە بۆ دادپەروەری کردن لەنێوان منالەکان لە مال پێدان، دایک ئەگەر مال بدات بە کەسێک یان منالێکی خۆی ئەگەر ھۆکار ھەبێت بێ ئیزنی پیاوی تاوانبار نابێت، چونکە مالی خۆیەتی.

٤ـ مووچەی خانەنیشینی ئافرەت مولکی ئافرەتە، سەبارەت بەموچەی شەهیدان دەبێت سەیر بکرێت لایەنی یاسایی چۆنە و بۆ کێ یە:

ـ ئەگەر بۆ کەسێک دیارکرابێت بۆ ئەو کەسەیە، نموونە بۆ ژنی شەهیدەکە دیارکراوە، ئەو کات بۆ ئەوە.

ـ ئەگەر بۆ شەهیدەکە بێت، ئەوە ئەو کات بە میرات حساب دەکرێت و وەک میرات دابەش دەکرێت.

ـ ئەگەر بۆ هەمووان بێت، ئەو کات هەموو بەشیان هەیە وەک (هبة)، وتەی ڕاستیش ئەوەیە هبە وەک میرات دابەش دەکرێت، کچ نیوەی کوڕ دەبات.

لیستی بەشەکانی پرسیار و وەڵام